De Capability approach

Nieuwe kijk op duurzame inzetbaarheid

De huidige participatiemaatschappij zorgt voor nieuwe uitdagingen op het gebied van werk. De grote uitdaging voor werkgevers, werknemers en werkzoekenden is om duurzaam inzetbaar te zijn en te blijven in werk en in de maatschappij. Werk is belangrijk omdat het tegenwoordig al lang niet alleen een middel is voor het verdienen van inkomen, maar ook voor het realiseren van persoonlijke waarden en doelen zoals creativiteit en deelnemen aan een (werk)gemeenschap.

In het kader van de duurzame inzetbaarheid van medewerkers, hebben emeritus prof. dr. Jac van der Klink et al, het ‘werk als waarde’ model ontwikkeld, waarin de recente ontwikkelingen in werk, gezondheid en duurzame inzetbaarheid zijn opgenomen. Het model is gebaseerd op de capability benadering van nobelprijswinnaar Amartya Sen.

Centraal in het model staat de ‘werk-capability set’, waarbij het gaat om zowel de individuele werknemer, die in staat en gemotiveerd moet zijn om te werken, als om de werkcontext die de mogelijkheden biedt om waardevolle taken uit te voeren. Een elementair uitgangspunt van het Werk als Waarde model is dat in dit geval werk, waarde moet toevoegen voor zowel de organisatie als de medewerker. De benadering daagt onderzoekers, beleidsmakers, en mensen uit de praktijk uit te onderzoeken wat mensen in hun werk belangrijk en waardevol vinden – wat zij willen bereiken in een bepaalde werkcontext – en vooral of zij zowel zelf in staat zijn als door de werkcontext in staat gesteld worden, dit ook te doen.

Onderzoek en kennis rondom het Capability gedachtegoed

Op het gebied van het Capabiliy gedachtegoed hebben we kennis verkregen die ons helpt bij de verdere empirische onderbouwing:

  • Meer wetenschappelijke onderbouwing, o.a. longitudinaal onderzoek, subgroepen.
  • Toepassing in de praktijk: hoe, wat is daarvoor nodig en wat is het effect?

  • Onderzoek naar de rol van conversiefactoren voor duurzame inzetbaarheid (o.a. communicatie tussen werknemer en leidinggevende, attitudes, agency).

Daarnaast wordt in veel lopende onderzoeken binnen de Academische Werkplaats Arbeid en Gezondheid het Capability gedachtegoed meegenomen als inspirerend theoretisch framework.

Kennisuitwisseling en impact

We delen onze kennis o.a. door het geven van lezingen op diverse symposia in binnen- en buitenland, het organiseren van kennisuitwisselingsbijeenkomsten en het publiceren van wetenschappelijke artikelen. 

Evelien BG dagen 2019

De impact die we bereiken door ons onderzoek en kennisdeling over het Capability gedachtegoed is groot. Hierbij geven we een aantal voorbeelden:

  • Het Amphia Ziekenhuis in Breda heeft recent Capability opgenomen in hun strategisch personeelsbeleid.
  • Sinds de herziening van de NVAB richtlijn speelt de Capability benadering een centrale rol.
  • In 2023 is de eerste postmasteropleiding voor Arbeid & Gezondheidspsycholoog NIP van start gegaan bij de NSPOH.
  • Stakeholder bij ZonMW programma Kwaliteit bedrijfsartsen 2024-2027
    • ZonMw heeft van het Ministerie van SZW de opdracht gekregen om een programma vorm te geven en in te richten om de kwaliteit van de arbeidsgerichte zorg te verbeteren en tevens de opleiding van bedrijfsartsen te verbeteren. Zowel Evelien Brouwers als Margot Joosen zijn gevraagd om hier input voor te geven waarbij zij hun inzichten vanuit de Capability approach zullen benoemen.